طرح ۱۰ میلیارد دلاری ترامپ برای خاورمیانه

به گزارش خبر ویژه، این خبرگزاری نوشت: دولت ترامپ پیشنهاد کرده است ۵ میلیارد دلار در یک صندوق جدید سرمایه‌گذاری کند که هدف آن کمک به کشورهای خاورمیانه برای بازسازی زیرساخت‌های انرژی آسیب‌دیده در جنگ ایران و کاهش وابستگی آنها به تنگه هرمز برای انتقال نفت و گاز است. این موضوع بر اساس اظهارات مقام‌های آمریکایی و خاورمیانه‌ای و اسنادی است که در اختیار وال‌استریت ژورنال قرار گرفته است.

در ادامه این مطلب آمده: این اقدام به‌طور ضمنی اذعان می‌کند که جنگ هفت‌ماهه، بازار جهانی انرژی را دچار آشفتگی کرده و خطوط لوله و پالایشگاه‌های منطقه را تخریب کرده است؛ تأسیسات و زیرساخت‌هایی که بازسازی آنها هزینه زیادی خواهد داشت.

بر اساس طرح دولت ترامپ، آمریکا از هشت شریک خاورمیانه‌ای خود شامل عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، بحرین، کویت، عمان، عراق و اردن خواهد خواست که مبلغی معادل سرمایه‌گذاری آمریکا تأمین کنند تا در مجموع یک صندوق سرمایه‌گذاری ۱۰ میلیارد دلاری ایجاد شود.

نام این طرح «مشارکت برای اعتماد و ساخت‌وساز متحدان» (Partnership for Allied Trust and Construction) یا PACT خواهد بود.

مقام‌های آمریکایی گفتند مذاکرات درباره این صندوق در جریان است و مفاد این توافق ممکن است تغییر کند. مشخص نیست کشورهای دیگر چه زمانی، یا حتی آیا اساساً، به این طرح خواهند پیوست.

برخی مقام‌های خاورمیانه‌ای گفتند این ابتکار ظاهراً تلاشی از سوی واشنگتن برای کم‌اهمیت‌تر نشان دادن نقش تنگه هرمز به‌عنوان مسیر انتقال انرژی و نمایش اتحاد آمریکا و متحدانش در برابر ایران است. آنها افزودند که ایجاد صندوقی برای بازسازی تأسیسات انرژی تخریب‌شده، بدون دستیابی به توافق صلح با تهران، می‌تواند زودهنگام باشد؛ زیرا ایران ممکن است زیرساخت‌های جدید را نیز با پهپاد و موشک هدف قرار دهد.

بلال ساب، مدیر ارشد بخش خاورمیانه در مؤسسه مشاوره‌ای TRENDS US، گفت: «این راهبرد سراسر با ریسک همراه است.»

ساب افزود کشورهای حوزه خلیج فارس وابستگی‌های متفاوتی به تنگه هرمز دارند و قدرت‌های منطقه‌ای مانند عربستان سعودی و امارات می‌توانند از مسیرهای جایگزین استفاده کنند، در حالی که کشورهای کوچک‌تر مانند کویت و قطر همچنان به این آبراه وابسته‌اند.

بر اساس پیشنهاد آمریکا، مدیریت این صندوق بر عهده شرکت تأمین مالی توسعه‌ای آمریکا (Development Finance Corporation) خواهد بود؛ یک نهاد فدرال که با بخش خصوصی برای حمایت از سیاست‌های امنیت ملی آمریکا همکاری می‌کند. برنامه‌های این نهاد در گذشته عمدتاً پروژه‌هایی در کشورهای در حال توسعه را هدف قرار داده‌اند، نه پادشاهی‌های ثروتمند خلیج فارس.

اقدام دولت ترامپ تازه‌ترین تلاش برای کاهش پیامدهای جنگ ایران است. حملات موشکی و پهپادی ایران ده‌ها پالایشگاه، میدان نفتی و پایانه صادرات گاز طبیعی را در سراسر منطقه هدف قرار داده و باعث شده است حتی در صورت بازگشایی کامل تنگه هرمز، فشار بر بازارهای جهانی نفت و گاز برای مدت طولانی ادامه داشته باشد.

حملات پهپادی همچنین در اوایل ماه جاری خط لوله انتقال نفت عربستان که مسیر دورزننده تنگه هرمز محسوب می‌شود را از کار انداخت و عربستان را مجبور کرد نفت خام بیشتری را از تنگه هرمز و با استفاده از ناوگان نفتکش‌هایی که از قبل با کمبود ظرفیت مواجه بودند، منتقل کند.

پیامد این وضعیت به سراسر جهان گسترش یافته است؛ زیرا طولانی‌تر شدن مسیرهای دریایی و افزایش سفرهای رفت‌وبرگشتی برای دور زدن هرمز، نفتکش‌ها را برای مدت بیشتری درگیر کرده و نرخ روزانه اجاره نفتکش‌ها را به رکوردهای تاریخی رسانده است.

مسیرهای تجاری در دریای سرخ نیز با تهدید حوثی‌ها مواجه هستند. حوثی‌ها مسئولیت حمله روز شنبه به یک مرکز ذخیره‌سازی سوخت جت در نزدیکی فرودگاه ریاض، پایتخت عربستان سعودی، را بر عهده گرفتند.

پیچیدگی گسترده بازسازی تأسیسات انرژی آسیب‌دیده به معنای تداوم فشار بر عرضه جهانی و افزایش قیمت نفت است. تحلیلگران انرژی و مقام‌های دولتی هزینه تعمیر زیرساخت‌های انرژی منطقه را ده‌ها میلیارد دلار برآورد کرده‌اند؛ هزینه‌هایی که مهندسی، ساخت‌وساز، تجهیزات و مواد اولیه را شامل می‌شود.

تولیدکنندگان نفت در خلیج فارس، از امارات تا عراق، همچنین در حال رقابت برای ایجاد مسیرهای جایگزین انتقال نفت خام هستند. این مسیرهای جایگزین کمک کرده‌اند جریان نفت کشورهای خلیج فارس ادامه پیدا کند، اما هم‌زمان نفتکش‌ها را درگیر کرده و هزینه حمل‌ونقل دریایی را افزایش داده‌اند و در مورد عربستان سعودی نیز نتوانسته‌اند به‌طور پایدار گلوگاه‌هایی را که تولید نفت این کشور را به پایین‌ترین سطح چند دهه اخیر رسانده‌اند، برطرف کنند.

عمر کریم، پژوهشگر امنیت خلیج فارس در دانشگاه بیرمنگام بریتانیا، گفت: «به نظر می‌رسد در میان تمام کشورهای عرب حوزه خلیج فارس و حتی عراق این درک شکل گرفته است که وضعیت تنگه هرمز در کوتاه‌مدت و میان‌مدت به شرایط پیش از جنگ بازنخواهد گشت و آنها باید برای ایجاد مسیرها و کریدورهای قابل‌اتکا، امن و پایدار که بتوانند تنگه را دور بزنند، تلاش کنند.»

او افزود: «اما این سازوکار جدید به‌طور اجتناب‌ناپذیری وابستگی جغرافیایی برخی کشورهای مشارکت‌کننده به کشورهای دیگر را ایجاد خواهد کرد و در نتیجه نوعی وابستگی شکل می‌گیرد که ممکن است روابط دوجانبه برخی کشورها را پیچیده کند و بنابراین اجرای آن همچنان چالش‌برانگیز خواهد بود.»