پول‌های بلوکه‌شده ایران کجا هستند؟

به گزارش خبر ویژه، بر اساس گزارش‌های منتشر شده از متن پیش‌نویس تفاهم‌نامه احتمالی ایران و آمریکا برای پایان جنگ، یکی از موارد مورد پذیرش دو طرف، آزادسازی تدریجی بخشی از امول بلوکه شده ایران در چارچوب تفاهم اولیه پایان جنگ است.

در برخی گزارش‌ها رقم مورد توافقی که قرار است در صورت امضا تفاهم‌نامه در اختیار تهران قرار بگیرد، چیزی حدود ۱۲ میلیارد دلار خواهد بود که قرار است از کشور‌های مختلفی که میزبان دارایی‌های مسدود شده ایرانی هستند تامین شوند.

در بیش از یک دهه گذشته، تحریم‌های آمریکا علیه ایران تنها به محدود کردن صادرات نفت یا مبادلات بانکی محدود نبوده است. یکی از مهم‌ترین ابزار‌های فشار واشنگتن، مسدود کردن دسترسی ایران به درآمد‌های نفتی و دارایی‌های ارزی در بانک‌های خارجی بوده؛ دارایی‌هایی که بخش عمده آن از محل فروش نفت و فرآورده‌های نفتی به کشور‌های آسیایی شکل گرفته است.

بررسی گزارش‌های رسمی و منابع بین‌المللی نشان می‌دهد که طی سال‌های گذشته ده‌ها میلیارد دلار از منابع ارزی ایران در کشور‌های مختلف با محدودیت دسترسی مواجه شده‌اند. با این حال، به دلیل تغییر مداوم وضعیت تحریم‌ها، انتقال برخی منابع و محرمانه بودن اطلاعات بانکی، ارائه رقم دقیق از کل دارایی‌های مسدودشده ایران امکان‌پذیر نیست.

پرونده معروف کره جنوبی؛ ۶ میلیارد دلار نفتی

مشهورترین پرونده مربوط به دارایی‌های ایران در سال‌های اخیر، منابع حاصل از فروش نفت به کره جنوبی است. این پول‌ها پس از بازگشت تحریم‌های آمریکا در سال ۲۰۱۸ در دو بانک کره‌ای، یعنی «ووری بانک» و «بانک صنعتی کره» مسدود شدند. رقم این دارایی‌ها در مقاطع مختلف بین ۶ تا ۷ میلیارد دلار اعلام شد.

در سال ۲۰۲۳ و در چارچوب توافق تبادل زندانیان میان ایران و آمریکا، حدود ۶ میلیارد دلار از این منابع از کره جنوبی به حساب‌هایی در قطر منتقل شد. به رغم اینکه دولت وقت چندین بار اعلام کرد که این دارایی‌ها کاملا آزاد شده‌است، اما تحت فشار آمریکا دسترسی ایران به این منابع همچنان با محدودیت‌های شدید همراه ماند و پس از تحولات منطقه‌ای بار دیگر عملاً امکان استفاده آزاد از آن فراهم نشد.